Nafaka Nedir?
Nafaka, boşanma davası süresince veya sonrasında, eşlerden birinin diğerine veya müşterek çocuklara ödemekle yükümlü olduğu maddi destektir. Türk Hukuku'nda nafaka, ailenin korunması ve zayıf düşen tarafın ekonomik olarak ezilmesini önlemek amacıyla düzenlenmiştir.
Nafaka Çeşitleri Nelerdir?
1. Tedbir Nafakası
Boşanma davası açıldığı andan itibaren, dava sonuçlanıncaya kadar geçen sürede maddi olarak zorluğa düşecek eş veya çocuklar için hükmedilen nafakadır. Tedbir nafakası geçicidir. Dava kesinleştiğinde çocuk için "iştirak", eş için "yoksulluk" nafakasına dönüşür veya tamamen ortadan kalkar.
2. İştirak Nafakası
Boşanma kararı kesinleştikten sonra, çocuğun velayeti kendisine verilmeyen eşin, çocuğun bakım, eğitim, sağlık ve barınma giderlerine gücü oranında katılması için ödediği nafakadır. İştirak nafakası kural olarak çocuğun 18 yaşını doldurmasına (ergin olmasına) kadar devam eder. Ancak çocuk ergin olmasına rağmen eğitimine devam ediyorsa, eğitim süresince nafaka ödenmeye devam etmek zorundadır (Yardım nafakası kapsamında).
3. Yoksulluk Nafakası
Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan tarafın, diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak isteyebileceği nafakadır. Yoksulluk nafakası bağlanabilmesi için temel şart: Nafaka isteyen eşin, boşanmaya yol açan olaylarda "daha ağır kusurlu" olmamasıdır. Eşit kusur veya daha az kusur durumunda yoksulluk nafakasına hükmedilebilir.
Yoksulluk nafakası genellikle "süresiz" olarak bağlanır. Ancak nafaka alan taraf yeniden evlenirse veya haysiyetsiz bir hayat sürerse nafaka kendiliğinden kalkar. Eğer nafaka alan eş resmi olmayan bir evlilik yaşıyorsa (imam nikahı veya fiili beraberlik) ya da yoksulluk durumu ortadan kalkmışsa, nafaka ödeyen taraf "Nafakanın Kaldırılması Davası" açabilir.
Nafaka Miktarı Nasıl Belirlenir?
Hakim, nafaka miktarını belirlerken tarafların sosyal ve ekonomik durumlarını inceler. Tarafların maaşları, üzerlerine kayıtlı gayrimenkul ve araçlar, banka hesapları, kira gelirleri ve giderleri (elektrik, su, mutfak masrafı vb.) dikkate alınır. Hakkaniyete uygun, ne ödeyeni tamamen ezecek ne de alanı zenginleştirecek makul bir miktar belirlenir.
Nafaka Artırım ve İndirim Davaları
Enflasyon, yaşam maliyetlerinin artması, çocuğun büyümesiyle masraflarının çoğalması (özel okul, kurs vb.) gibi durumlarda bağlanan nafaka yetersiz kalabilir. Bu durumda nafaka alacaklısı "Nafaka Artırım Davası" açabilir.
Tam tersi durumda, nafaka ödeyen kişinin işsiz kalması, kaza geçirip çalışamaz hale gelmesi veya başka bir evlilik yapıp yeni çocuklarının olması gibi ekonomik gücünü ciddi şekilde sarsan durumlarda ise "Nafakanın İndirilmesi veya Kaldırılması Davası" açılabilir.